Jura: wijnstreek, geschiedenis en wijnhuizen

In het kort

Ligging: De wijngaarden liggen op de eerste hellingen van het Juragebergte, tussen de Bresse-vlakte in het westen en de hoogten van de Jura in het oosten, over een strook van zo'n 80 kilometer.^[6]
Klimaat: Koel en nat: een zeeklimaat met continentale invloeden, gemiddeld rond 10,5 °C en meer dan 1.000 millimeter neerslag per jaar.^[1]
Omvang: Zo’n 1.850 hectare wijngaard, 0,2% van de Franse wijnbouw.^[3]
Aanplant: Chardonnay staat op de helft van de wijngaarden, poulsard op 18% en savagnin op 17%; de rest is pinot noir en trousseau.^[3]
Appellaties: Zeven: Arbois, Côtes du Jura, Château-Chalon, L’Étoile, Crémant du Jura, Macvin du Jura en Marc du Jura.^[3]

Geschiedenis

De wijnbouw in de Jura is oud. Al in de eerste eeuw na Christus schreef Plinius over beroemde wijnen uit Sequanië, zoals de streek toen heette. In de middeleeuwen legden hertogen en graven de wijngaarden aan en maakten ze de wijn beroemd, tot aan de hoven van Frankrijk, Bourgondië en de pausen in Avignon. In 1272 stelde Jean de Chalon al regels op om de kwaliteit te bewaken en in 1564 noemde Rabelais de wijn van Arbois.^{[1, 2]}

Eind negentiende eeuw stond er nog 20.000 hectare wijngaard. De druifluis (phylloxera) verwoestte het grootste deel en in 1923 was er 6.272 hectare over, verdeeld over bijna 17.000 eigenaren. Nu is het zo’n 1.850 hectare: minder dan een tiende van wat het ooit was.^{[1, 3]}

De Jura was vaak de eerste. De eerste landbouwvakbond van Frankrijk ontstond in Poligny, de Fruitière vinicole d’Arbois was in 1906 een van de eerste wijncoöperaties (naar het voorbeeld van de kaascoöperaties) en Arbois werd in 1936 de eerste AOC van Frankrijk.^{[4, 5]}

In de twintigste eeuw groeide de faam. De gastronoom Curnonsky zette Château-Chalon in 1926 in zijn rijtje van de vijf beste witte wijnen ter wereld, naast onder meer Château d’Yquem en Montrachet. Handelaar Henri Maire liet in 1952 flessen vin jaune inmetselen in het Parijse restaurant La Tour d’Argent. En nog elk jaar, zoals sinds 1665, dragen wijnboeren in Arbois de Biou naar de kerk: een reuzentros van 80 tot 100 kilo.^{[2, 3]}

Landschap, klimaat en bodem

De wijngaarden liggen op de eerste hellingen van het Juragebergte, in een strook van zo’n 80 kilometer tussen de vlakte van de Bresse en de hoogten van de Jura. Het klimaat is koel en nat, met meer dan 1.000 millimeter regen per jaar en een gemiddelde rond 10,5 °C.^{[1, 6]}

De bodem bestaat voor een groot deel uit compacte mergel, waar wortels moeilijk doorheen komen. Savagnin kan daar goed tegen; chardonnay heeft het er moeilijker. Doordat de streek lang afgelegen lag, bleven er bovendien veel eigen druivenrassen bewaard.^{[3, 7]}

De druiven

Vijf druiven bepalen de Jura. Drie zijn er echt van hier: poulsard (ook ploussard), trousseau en savagnin. Chardonnay en pinot noir kwamen uit het naburige Bourgondië. Chardonnay staat op de helft van de wijngaarden, poulsard op 18% en savagnin op 17%.^{[1, 3]}

Poulsard geeft lichte, fruitige rode wijn die soms voor rosé wordt aangezien; trousseau is dieper van kleur en steviger. Vroeger waren er veel meer rassen: eind negentiende eeuw beschreef Charles Rouget er veertig en in verzamelwijngaarden worden er nu 51 bewaard.^{[3, 8]}

De wijnstijlen

Het belangrijkste verschil zit in de rijping. Bij ‘ouillé’ wordt het vat steeds bijgevuld en blijft de wijn fris. Bij ‘sous voile’ gebeurt dat niet: er groeit vanzelf een laagje gist op de wijn, dat zorgt voor een langzame, beheerste oxidatie. Dat geeft de tonen van walnoot die bij de krachtigere ‘tradition’-wijnen horen; daarnaast kent de Jura bloemige, frisse witte wijn.^{[1, 3, 9]}

Vin jaune is daarvan het uiterste: savagnin die minstens tot 15 december van het zesde jaar na de oogst rijpt, waarvan 60 maanden onder de gist. Hij zit in een eigen fles van 62 centiliter, de clavelin. In Château-Chalon wordt alleen vin jaune gemaakt.^{[1, 10]}

Daarnaast maakt de Jura vin de paille, van druiven die minstens zes weken drogen (er wordt maar zo’n 600 hectoliter van gemaakt), macvin, een likeurwijn van druivenmost en marc en crémant, de mousserende wijn die inmiddels een kwart van de productie is.^{[1, 3, 11, 12]}

De appellaties

De Jura heeft zeven appellaties: vier naar een plek en drie naar een soort wijn.^[3]

Appellatie	Sinds	Omvang	Wat
Arbois	1936	766 ha, 12 gemeenten	Alle vijf druiven; zo’n 70% van de rode Jura-wijn
Château-Chalon	1936	60 ha	Alleen vin jaune van savagnin
Côtes du Jura	1937	551 ha, 105 gemeenten	De grootste appellatie, van noord tot zuid
L’Étoile	1937	67 ha	Vooral witte wijn
Crémant du Jura	1995		Mousserend, in hetzelfde gebied als de vier hierboven
Macvin du Jura	1991		Likeurwijn van most en marc

Bronnen van de tabel: ^{[5, 10, 11, 13, 14, 15]}

ArboisPolignyLons-le-Saunier

De appellaties Arbois, Château-Chalon en L'Étoile binnen de Côtes du Jura.

Overige percelen met AOC Côtes du Jura
Arbois
L'Étoile
Château-Chalon

Kaart: Délimitation parcellaire des AOC viticoles (INAO, Licence Ouverte 2.0), vereenvoudigd.

Toonaangevende wijnhuizen

Een kleine streek met grote namen. Hieronder huizen die vaak genoemd worden als je de Jura leert kennen: om hun geschiedenis, hun rol in de stijl van de streek, of omdat ze een maatstaf zijn voor een appellatie. Bij elk huis staat of het nu in de vergelijker te koop is.

Château d’Arlay Arlay

Geldt als het oudste wijnkasteel van Frankrijk: de archieven op het kasteel gaan terug tot 1070. Het kasteel is een beschermd monument.^{[16, 17]}

In de vergelijker: 7 wijnen op voorraad bij 1 winkel.
Caves Jean Bourdy Arlay

De familie Bourdy maakt al vijftien generaties wijn, sinds het einde van de vijftiende eeuw en heeft oude jaargangen tot 1781 in de kelder.^[18]

In de vergelijker: 3 wijnen op voorraad bij 1 winkel.
Domaine Jean Macle Château-Chalon

Een instituut in Château-Chalon. Het familiedomein gaat terug tot 1850; Jean Macle maakte het vanaf de jaren zestig bekend, met vin jaune van de blauwe mergel rond het dorp.^[19]

In de vergelijker: 4 wijnen op voorraad bij 2 winkels.
Fruitière vinicole d’Arbois Arbois

Een van de eerste wijncoöperaties van Frankrijk, in 1906 opgericht door 26 wijnboeren. Volgens de Hachette-gids brengen nu honderd families samen 280 hectare in.^{[20, 21]}

Nu niet op voorraad bij de winkels in de vergelijker.
Henri Maire Arbois

Henri Maire (geboren 1917) liet na de oorlog een klein handelshuis groeien en stond bekend om zijn talent voor reclame; in 1952 liet hij flessen vin jaune inmetselen in La Tour d’Argent. Sinds 2015 is het huis van het Bourgondische Boisset. Volgens Hachette heeft het de grootste voorraad vin jaune ter wereld.^{[2, 22]}

In de vergelijker: 2 wijnen op voorraad bij 1 winkel.
Pierre Overnoy en Emmanuel Houillon Pupillin

Het domein in Pupillin werkte biologisch nog voor dat een trend werd en maakt wijn zonder toegevoegd sulfiet. Emmanuel Houillon nam het op 1 januari 2001 over van Pierre Overnoy, wiens naam nog op het etiket staat.^[23]

In de vergelijker: 17 wijnen op voorraad bij 3 winkels.
Domaine André et Mireille Tissot (Stéphane Tissot) Montigny-lès-Arsures

Het domein van André en Mireille Tissot, waar hun zoon Stéphane sinds 1990 werkt. Sinds 1999 biologisch.^[24]

In de vergelijker: 50 wijnen op voorraad bij 9 winkels.
Domaine Jean-François Ganevat Rotalier

Uit een wijnbouwfamilie die teruggaat tot halverwege de zeventiende eeuw. Ganevat nam het familiedomein in 1998 over, na tien jaar als keldermeester in Bourgondië.^[25]

In de vergelijker: 32 wijnen op voorraad bij 6 winkels.
Domaine Labet Rotalier

Opgebouwd vanaf 1974 door Alain Labet, sinds 2013 geleid door zijn kinderen. Bekend om chardonnay per perceel.^[26]

In de vergelijker: 2 wijnen op voorraad bij 2 winkels.
Domaine de Montbourgeau L’Étoile

Een familiedomein in L’Étoile, nu in handen van de derde generatie van de familie Gros.^[27]

In de vergelijker: 19 wijnen op voorraad bij 3 winkels.

De Jura in zes flessen

Twee kanten van het witte Jura-verhaal, de twee eigen rode druiven, de crémant en een vin jaune. Per winkel de voordeligste fles per wijn.

Voordeligst bij één winkel

De Geluksdruif: 6 van de 6 flessen, samen € 177,90 inclusief verzending.

Open deze doos in de Doosvuller → Proefformulier (printen of pdf)

In de Doosvuller kun je flessen wisselen, aanvullen tot gratis verzending, of laten uitrekenen of verdelen over meer winkels voordeliger is.

Inhoud van de proefdoos

1Chardonnay, fris en bloemig

De frisse kant van de Jura: bloemig en strak, zonder de noten van de oxidatieve stijl.

Domaine Daniel Dugois

Arbois Chardonnay Brise Bras

Over deze wijn ▾

Middelzwaar, met strakke, hoge zuren. Verwacht citrus, iets mineraals en appel en peer.

Druif
Chardonnay
Appellatie
Arbois

€ 23,50in de webshop ↗
2Savagnin, oxidatief (tradition of sous voile)

De nootachtige stijl waar de Jura om bekendstaat: savagnin die onder een laagje gist heeft gerijpt, maar korter dan een vin jaune.

Domaine Daniel Dugois

Arbois Savagnin sous voile

Over deze wijn ▾

Middelzwaar, met strakke, hoge zuren. Verwacht een oxidatieve toets, noten en kruiden.

Druif
Savagnin
Appellatie
Arbois

€ 30,00in de webshop ↗
3Poulsard

Licht van kleur en sappig: de rode wijn die soms voor rosé wordt aangezien.

Domaine Daniel Dugois

Ploussard La Sombarde – Jura

Over deze wijn ▾

Heel licht, met strakke, hoge zuren en weinig tannine. Verwacht rood fruit en kruiden.

Druif
Poulsard
Appellatie
Jura
Proefnotitie
rode bes, framboos en kruiden; licht
Kelder
8 maanden op eikenhout gerijpt

€ 21,00in de webshop ↗
4Trousseau

De stevigere rode Jura-druif: dieper van kleur, met meer tannine dan poulsard.

Domaine Daniel Dugois

Les Trias Trousseau

Over deze wijn ▾

Middelzwaar, met strakke, hoge zuren en weinig tannine. Verwacht rood fruit, kruiden en iets aards.

Druif
Trousseau
Appellatie
Arbois
Proefnotitie
framboos, bloemen en iets aards; elegant (2022)
Past bij
gevogelte, charcuterie of kaas

€ 21,00in de webshop ↗
5Crémant du Jura

Mousserend volgens de traditionele methode, zo'n kwart van de Jura-wijn.

Domaine Daniel Dugois

Crémant du Jura Brut

Over deze wijn ▾

Appellatie
Cremant du Jura

€ 20,50in de webshop ↗
6Vin jaune

Het hoogtepunt van de oxidatieve stijl: savagnin die ruim zes jaar onder de gist rijpt, in de clavelin van 62 cl.

Domaine Daniel Dugois

Arbois Vin Jaune

Over deze wijn ▾

Krachtig en vol, met strakke, hoge zuren. Verwacht een oxidatieve toets, noten, kruiden en een zilte toets.

Druif
Savagnin
Appellatie
Arbois

€ 54,00in de webshop ↗

Ter vergelijking: de voordeligste fles per wijn, verspreid over 4 winkels, kost samen € 212,60 met verzending. Bundelen bij één winkel is dus voordeliger.

Andere winkels

Winkel	Flessen	Doos met verzending
Marée Haute	6 van 6	€ 213,00
Les Grappes	6 van 6	€ 226,90
Lobenbergs Gute Weine	6 van 6	€ 250,58
MORE Natural Wine	5 van 6	€ 187,80
Bolomey	5 van 6	€ 224,00
Petites Caves	5 van 6	€ 231,40
La Volat	4 van 6	€ 143,85*
Zuiver Wijnen	4 van 6	€ 186,00

Proefvolgorde

Mousserend eerst: de bubbels en de frisse zuren maken je mond klaar en na stille wijn proef je ze minder goed.Crémant du Jura
Dan de witte wijn, van licht en strak naar vol en rond, zodat een zware wijn de lichte niet overstemt.Chardonnay, fris en bloemig
Oxidatieve wijn na de frisse witte: de noten en de rijping overheersen anders alles wat erna komt.Savagnin, oxidatief (tradition of sous voile)
Vin jaune
Rood van weinig naar veel tannine: na een stevige wijn voelt een lichte wijn dun aan.Poulsard
Trousseau

Prijzen en voorraad uit de dagelijkse scan van 6 november 2026; de webshop is leidend. Een * betekent dat de verzendkosten van die winkel een schatting zijn.

Zes keer Jura-chardonnay

Zes chardonnays uit de Jura, elk van een ander huis.

Chardonnay is in de Jura meestal bijgevuld gerijpt en fris, maar elk huis werkt anders: sommige rijpen kort op hout, andere jaren. Naast elkaar proef je hoe ver dat uiteenloopt.

Voordeligst bij één winkel

Marée Haute: 6 van de 6 flessen, samen € 185,00 inclusief verzending.

Open deze doos in de Doosvuller → Proefformulier (printen of pdf)

In de Doosvuller kun je flessen wisselen, aanvullen tot gratis verzending, of laten uitrekenen of verdelen over meer winkels voordeliger is.